DIP2017: Workshop 02 ออกแบบเพื่อผู้สูงอายุที่เข้าใจทั้งสุขภาพกาย เข้าใจทั้งการใช้งานจริง (ตอนที่ 1) (TH/EN)

โครงการ Designing Impact Program 2017 ส่วนของการ Workshop ครั้งที่ 2 ในวันที่ 7 ตุลาคม 2560 ภายใต้การบรรยายเพื่อให้ผู้เข้าร่วมได้เข้าใจ “ผู้ใช้” มากขึ้น โดยเฉพาะในประเด็นเรื่องสุขภาพกายและใจ เพื่อนำข้อมูลที่ได้ไปประกอบเป็นพื้นฐานสำหรับการพัฒนาผลิตภัณฑ์เพื่อสร้างความเปลี่ยนแปลงได้จริงต่อไป

DIP2017: Workshop 02 ในตอนที่ 1 นี้ ผู้เข้าร่วมโครงการจะได้รับความรู้จากผศ.ดร.เฉลิม ชัยวัชราภรณ์ อดีตคณบดี คณะวิทยาศาสตร์การกีฬา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่จะมาบรรยายเรื่อง ผู้สูงอายุ 100 ปี ชีวิตมีความสุขได้อย่างไร

Key Insight ประเด็นสำคัญ:

  • ผู้สูงวัยจะมีความสุขได้นั้นมาจากการออกกำลังที่ทั้งถูกต้องและดูดี การออกกำลังกายในผู้สูงวัยจึงเป็นเพื่อเป้าหมาย 2 ประการคือป้องกันไม่ให้เกิดโรคภัยไข้เจ็บและรักษาโรคที่เกิดขึ้นแล้ว
  • การออกกำลังกายจะช่วยส่งเสริมร่างกายให้แข็งแรงขึ้นในมิติด้านต่างๆ อย่างเช่นเรื่อระบบประสาทรับรับรู้ เซลล์และแขนงเซลล์สมองที่เพิ่มขึ้นทำให้ความจำดี สมองจึงแข็งแรงด้วยการออกกำลังกายสมอง (Neurobics Exercise)

การออกกำลังกายสมอง (Neurobics Exercise) เป็นการฝึกที่ช่วยให้สมองมีประสิทธิภาพในการทำงานได้เป็นปกติ วิธีบริหารสมองที่ใช้ประสาทสัมผัสไปกระตุ้นกล้ามเนื้อสมองหลายๆ ส่วนให้ขยับและตื่นตัว ส่งผลให้เซลล์ประสาทแตกกิ่งก้านสาขา มีการเชื่อมโยงสื่อสารกันมากขึ้น เกิดการเรียนรู้สิ่งใหม่ ส่งผลให้เซลล์สมองแข็งแรงขึ้น

กาย ใจ สมอง ออกกำลังกายให้ถูกต้องเพื่อสูงวัยได้อย่างมีความสุขด้วย โดย ผศ. ดร.เฉลิม ชัยวัชราภรณ์ อดีตคณบดี คณะวิทยาศาสตร์การกีฬา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

จากปัญหาความเครียดที่สะสมในการใช้ชีวิตประจำวัน ทำให้ร่างกายของคนเราขับสารคอร์ติซอล (Cortisol) ซึ่งเป็นสารพิษที่ส่งผลให้เกิดอาการหลอดเลือดตีบ ความดันโลหิตสูง จากเดิมเป็นโรคที่เกิดกับผู้สูงอายุ แต่ในปัจจุบันกลับเป็นโรคที่เกิดกับคนอายุน้อยลงหรือในวัยหนุ่มสาวได้ ส่งผลให้ลืมเรื่องต่างๆ ได้ง่าย เหม่อลอยขับรถเลยทางด่วน ผิดพลาดในเรื่องที่เคยทำได้แม่นยำ จนถึงพบเห็นเพื่อนสนิทแต่นึกชื่อไม่ออก

อาการเหล่านี้สามารถรักษาได้ด้วย “การออกกำลังกายกาย สมอง และจิตใจ” เริ่มต้นที่อาหาร ดูแลเรื่องโภชนาการ คำนวณจากน้ำหนักตัวเพื่อให้ได้ดัชนีมวลกาย (Body Mass Index: BMI) ที่เหมาะสม พฤติกรรมการกินอาหารที่ให้พลังงานเยอะเกินกว่าที่ร่างกายต้องการส่งผลให้มีน้ำหนักเกินมาตรฐาน ยิ่งไม่มีการออก

กำลังกายอย่างสม่ำเสมอ จะทำให้เป็นโรคหัวใจ ไขมันอุดตันหัวใจและสมอง ทำให้เป็นอัมพฤกษ์หรืออัมพาต ไปจนถึงโรคอ้วนกับการตายที่อาจเกิดขึ้นได้

เมื่อดูสถิติจากประเทศในอาเซียน อายุคาดเฉลี่ยสำหรับประชากรในประเทศสิงคโปร์ มีอายุเฉลี่ย 83.1 ปี ตามมาด้วยบรูไน 77 ปี อันดับสามคือเวียดนาม 76 ปี อันดับสี่คือมาเลเซีย 75 ปี และไทยเป็นอันดับห้าคือ 74.9 ปี (อันดับ 71 ของโลก) และอันดับหกคือฟิลิปปินส์ อายุเฉลี่ยที่ 68 ปี

ผู้สูงวัยจะมีความสุขได้นั้นมาจากการออกกำลังที่ทั้งถูกต้องและดูดี การออกกำลังกายในผู้สูงวัยจึงเป็นเพื่อเป้าหมาย 2 ประการคือ 1) การป้องกันไม่ให้เกิดโรคภัยไข้เจ็บและ 2) รักษาโรคที่เกิดขึ้นแล้ว โดยทุกคนสามารถเริ่มต้นออกกำลังกายได้แม้ไม่มีโรคประจำตัว นั่นก็เพื่อประโยชน์ด้านอื่นๆ อย่างเรื่องของการเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของสมอง ทำให้ไม่เป็นอัลไซเมอร์เมื่อแก่ตัว รวมถึงห่างไกลไม่เป็นพาร์กินสัน และยังอายุยืนยาวเพิ่มขึ้นอีก 5 ปีการออกกำลังกายจะช่วยส่งเสริมร่างกายให้แข็งแรงขึ้นในมิติด้านต่างๆ อย่างเช่น ช่วยลดอัตราการเต้นของหัวใจ ทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองมากขึ้น สมองมีประสิทธิภาพมากขึ้น, ลดความดันโลหิต, ลดปริมาณไขมันในเลือด, ลดการบาดเจ็บของกล้ามเนื้อ สร้างเสริมสมรรถภาพทางกล้ามเนื้อ โดยเฉพาะกล้ามเนื้อมัดใหญ่ที่ใช้นั่ง ลุก เดิน เพื่อให้พร้อมเผชิญกับอุบัติเหตุที่อาจเกิดขึ้นในชีวิตประจำวันได้อย่างมีประสิทธิภาพ (เช่น มีแรงจับราวเวลาล้ม), ระบบประสาทรับรู้เร็วขึ้น เซลล์และแขนงเซลล์สมองที่เพิ่มขึ้นทำให้ความจำดี สมองแข็งแรงด้วยการออกกำลังกายสมอง (Neurobics Exercise) มาจากคำว่า Neuro + Aerobics กระตุ้นประสาทตื่นตัว รับรู้ต่อสิ่งเร้า ช่วยเพิ่มฮอร์โมนและประสิทธิภาพทางเพศ

หลักการออกกำลังกายที่ถูกต้องและปลอดภัย

1) ควรจะเหนื่อยแค่ไหน (Intensity) คิดจาก 220-อายุ = ความเหนื่อยสูงสุด อัตราการเต้นเฉลี่ยของหัวใจอยู่ที่ 72 ครั้งต่อนาที ผู้สูงวัยให้ออกกำลังกายเพียง 55-85% ของความเหนื่อยสูงสุด

2) ควรทำกี่ครั้งต่อสัปดาห์ (Frequency) 2 ครั้งต่อสัปดาห์

3) ควรจะทำนานเท่าไหร่ (Duration) 15 นาทีเป็นอย่างต่ำ


อ่านตอนต่อไป DIP2017: Workshop 02 ออกแบบเพื่อผู้สูงอายุที่เข้าใจทั้งสุขภาพกาย เข้าใจทั้งการใช้งานจริง (ตอนที่ 2) ได้ที่นี่

อ่านบทความก่อนหน้า DIP2017: Workshop 01 การออกแบบเพื่อสังคม โจทย์ใหม่ท้าทายวิธีคิด (ตอนที่ 1) ได้ที่นี่


เวิร์กช็อปนี้เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการบ่มเพาะในโครงการ Designing Impact Program 2017 สามารถติดตามชมและทดลองผลงานต้นแบบของผู้เข้าร่วมโครงการ Designing Impact Program 2017 ได้ที่นิทรรศการ “Dear Elders, สวัสดีตัวฉันในอนาคต” ตั้งแต่วันที่ 27 มกราคม – 29 เมษายน 2561 (ปิดวันจันทร์) เวลา 10.30-21.00 น. ณ ห้องแกลลอรี ชั้น 1 อาคารส่วนหลัง TCDC

ข้อมูลเพิ่มเติม: https://www.zipeventapp.com/e/dear-elders-exhibition

FB: https://www.facebook.com/DesigningImpactProgram